Addysg
Mae’r dudalen hon yn darparu gwybodaeth am addysg i bobl ag anableddau dysgu yng Nghymru.
Cynnwys
Defnyddiwch y dolenni isod i fynd yn syth i’r adran rydych am ei darllen:
Cyflwyniad i Addysg
Mae addysg yn un o’r prif feysydd lle bydd pobl ifanc yn aml yn profi sawl eiliad o bontio. Mae hyn yn arbennig o amlwg o ganlyniad i’r Ddeddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a Thribiwnlys (Cymru) 2018 newydd. Mae’r newid hwn o’r system Anghenion Addysgol Arbennig (AAA) 0–25, 2013 i’r system Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY), 2018 yn bontio rhwng systemau, a elwir yn gyffredin yn symud o AAA i ADY.
Yn yr adran nesaf, bydd ffocws allweddol ar y system newydd, sut mae hyn yn berthnasol i bobl ifanc a theuluoedd, a dyletswydd ysgolion prif ffrwd, ysgolion arbenigol a sefydliadau addysg bellach. Yn gyffredinol, mae’r gair “plant” yn cyfeirio at rai rhwng 3 a 15 oed, a “phobl ifanc” at rai rhwng 16 a 25 oed yn y cyd-destun hwn.
Cliciwch yma i fynd i frig y dudalen, neu’r botwm crwn wedi’i farcio “Top” uchod i fynd yn ôl i frig y dudalen.
Mathau o Leoliadau Addysgol
Prif ffrwd – ysgolion a fydd â disgyblion niwro-nodweddiadol a niwroamrywiol yn dysgu gyda'i gilydd. Yn aml bydd gan ysgolion nifer dethol o staff sydd wedi'u hyfforddi'n arbennig a fydd yn cefnogi disgyblion sydd angen darpariaethau dysgu ychwanegol.
Arbenigwr – mae’r holl staff wedi’u hyfforddi i gefnogi disgyblion gyda darpariaethau dysgu ychwanegol, bydd gan bob disgybl gynllun datblygu unigol.
Addysg yn y cartref – gall gwarcheidwaid addysgu disgyblion y tu allan i leoliad ysgol arferol, yn aml gartref neu o fewn grwpiau addysg gartref, dan arweiniad yr awdurdod lleol.
Uned cyfeirio disgyblion – lleoliadau amgen lle gall disgyblion ag anghenion cymorth cymhleth lluosog ddysgu.
Cliciwch yma i fynd i frig y dudalen, neu’r botwm crwn wedi’i farcio “Top” uchod i fynd yn ôl i frig y dudalen.
Cael Cymorth yn yr Ysgol
O fewn lleoliadau addysgol, bydd darpariaeth gyffredinol a darpariaeth wedi’i thargedu ar gael i ddysgwyr. Mae darpariaeth gyffredinol ac ymyriadau cynnar ar gael i bob dysgwr sy’n wynebu rhwystrau i gyflawni eu potensial. Gall y ddarpariaeth hon amrywio rhwng lleoliadau, a dylai teuluoedd drafod gyda’r ysgol pa gymorth sydd ar gael.
Mae darpariaeth arbenigol ar gael pan fo Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY) wedi’u nodi sy’n gofyn am gymorth y tu hwnt i’r ddarpariaeth gyffredinol. Gelwir hyn yn Ddarpariaeth Dysgu Ychwanegol (DDY / ALP) ac mae’n gofyn am Gynllun Datblygu Unigol (CDU / IDP).
Bydd gan bob ysgol neu sefydliad addysgol Gydlynydd Anghenion Dysgu Ychwanegol (CydADY / ALNCo) penodedig. Fel arfer, y CydADY yw’r person cyntaf i gysylltu ag ef/hi i drafod cefnogaeth a chymorth o fewn lleoliad ysgol. Os byddai’n well gennych beidio â chysylltu â’r CydADY, os ydych yn derbyn addysg yn y cartref, neu os ydych yn cael eich addysgu mewn uned cyfeirio disgyblion, gallwch gysylltu ag adran addysg y cyngor drwy glicio ar y ddolen hon.
Mae delwedd y pyramid yn dangos y gwahanol lefelau o ddarpariaeth sydd ar gael i ddysgwyr. Mae’r ddarpariaeth gyffredinol yn ffurfio sylfaen y cymorth, gydag ymyriadau cynnar pan fo angen cymorth ychwanegol. Uwchlaw hyn ceir darpariaeth gyffredinol wedi’i thargedu, a’r lefel uchaf yw ymyriadau arbenigol, sy’n cael eu darparu drwy Ddarpariaeth Dysgu Ychwanegol fel rhan o Gynllun Datblygu Unigol. Mae Cyngor Abertawe yn darparu rhagor o wybodaeth am y mathau o gymorth sydd ar gael; cliciwch ar y ddolen hon i ddysgu mwy am y gwahanol fathau o gymorth ychwanegol.
Cliciwch yma i fynd i frig y dudalen, neu’r botwm crwn wedi’i farcio “Top” uchod i fynd yn ôl i frig y dudalen.
Cynllun Datblygu Unigol (CDU)
Mae Cynllun Datblygu Unigol (CDU) yn ddogfen gyfreithiol a gaiff ei llunio ar y cyd â dysgwyr sydd ag Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY) wedi’u nodi, ac sydd angen Darpariaeth Dysgu Ychwanegol (DDY) unigol. Dylai’r ddogfen hon fod yn ganolog i’r unigolyn, gan amlinellu dymuniadau, anghenion a chanlyniadau’r dysgwr, yn ogystal â dyletswydd gwahanol sefydliadau i gefnogi’r dysgwr. Ceir rhagor o wybodaeth am y Cynllun Datblygu Unigol yma ar wefan Llywodraeth Cymru.
Delwedd sy’n amlygu Deddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a’r Tribiwnlys Addysg (Cymru) 2018.
O dan y ddeddfwriaeth newydd, bydd Cynlluniau Datblygu Unigol (CDUau) yn disodli’r trefniadau blaenorol megis “gweithredu gan yr ysgol” a “datganiadau”. Bydd y cynlluniau hyn yn ganolog i’r unigolyn ac yn cael eu hadolygu a’u diweddaru’n barhaus, gan weithredu fel un pwynt cyfeirio.
Mae’n bwysig bod teuluoedd yn deall ac yn ymwybodol o’r newidiadau newydd ar gyfer pobl ag anghenion cymorth. Bydd y ddolen ganlynol yn eich cefnogi i ddeall y newidiadau allweddol a’r prosesau o fewn addysg. Ceir nifer o ddogfennau gwahanol ar gyfer pobl ifanc, rhieni a gweithwyr proffesiynol: cliciwch yma i gael rhagor o wybodaeth am y system Anghenion Dysgu Ychwanegol newydd.
Cyhoeddir Cod Anghenion Dysgu Ychwanegol Cymru gan Lywodraeth Cymru i helpu pobl i ddeall y ddeddfwriaeth. Mae’r Cod, ochr yn ochr â’r Ddeddf newydd, yn darparu canllawiau statudol ar gyfer diwallu anghenion plant a phobl ifanc ag ADY.
Cliciwch yma i fynd i frig y dudalen, neu’r botwm crwn wedi’i farcio “Top” uchod i fynd yn ôl i frig y dudalen.
Cymryd rhan mewn penderfyniadau
Adolygiadau
Rhaid cynnal cyfarfodydd adolygu o fewn 12 mis i greu’r Cynllun Datblygu Unigol (CDU) neu o’r adolygiad blaenorol. Mae adolygiadau’n gyfle i weithwyr proffesiynol, teuluoedd a phobl ifanc drafod y trefniadau presennol sydd ar waith i gefnogi unigolion ag anghenion cymorth ychwanegol. Gellir gwahodd unrhyw weithiwr proffesiynol neu berson pwysig i’r unigolyn i fynychu’r cyfarfod. Rhaid cynnal y cyfarfod ar amser sy’n addas i’r teulu ac sy’n ystyriol o anghenion yr unigolyn. Gall teuluoedd, awdurdodau lleol, sefydliadau addysgol neu weithwyr proffesiynol y GIG alw cyfarfod adolygu ar unrhyw adeg os teimlir bod newid sylweddol mewn amgylchiadau.
Tribiwnlys Addysg
Mae Tribiwnlys Addysg Cymru (TAC) yn dribiwnlys annibynnol a ariennir gan Lywodraeth Cymru. Mae’r sefydliad hwn yn helpu i ddatrys anghydfodau ynghylch darpariaeth cymorth addysgol a hawliadau o wahaniaethu. Mae eu gwefan yn cynnwys amrywiaeth o adnoddau ar gyfer rhieni a phobl ifanc yn yr adran cyhoeddiadau. Cliciwch yma i gael rhagor o wybodaeth.
Cliciwch yma i fynd i frig y dudalen, neu’r botwm crwn wedi’i farcio “Top” uchod i fynd yn ôl i frig y dudalen.
Cliciwch yma i fynd i frig y dudalen, neu’r botwm crwn wedi’i farcio “Top” uchod i fynd yn ôl i frig y dudalen.
Bywyd ar ôl ysgol
Oedran ysgol ôl-orfodol
Bydd rhai pobl ifanc yn gorffen ysgol yn 16 oed ac yn symud ymlaen i leoliad ôl‑16, megis coleg, hyfforddeiaeth neu brentisiaeth.
Gall pobl ifanc sydd mewn lleoliad addysgol arbenigol gael yr opsiwn i aros tan ddiwedd y flwyddyn y byddant yn troi’n 19 oed. Ar ôl gorffen oedran ysgol gorfodol, gall pobl ifanc sydd angen lleoliad ôl‑16 arbenigol annibynnol wneud cais am gyllid i gael mynediad at leoliad addas. Ceir rhagor o wybodaeth am hyn ar wefan y llywodraeth drwy glicio yma.
Bydd angen mynegi diddordeb mewn parhau mewn addysg i weithiwr cymdeithasol y teulu ac i Gydlynydd Anghenion Dysgu Ychwanegol (CydADY / ALNCo) yr ysgol. Mae pob un o’r cyfleoedd hyn yn cael eu hegluro ar eu tudalennau unigol drwy glicio ar y geiriau sydd wedi’u tanlinellu yma: Addysg, Gofal Iechyd a Gofal Cymdeithasol.
Gwaith, cyllid a byw’n annibynnol
Mae gan bobl ifanc yr hawl i weithio, fel unrhyw unigolyn arall. Caniateir iddynt wneud cais am waith ar ôl derbyn eu rhif Yswiriant Gwladol. Gallwch gael rhagor o wybodaeth drwy glicio ar unrhyw air yn y frawddeg hon.
Gellir dod o hyd i wybodaeth am drosglwyddiadau i fyd gwaith yn ein hadran Cyflogaeth drwy glicio ar y geiriau hyn yma.
Pan fydd person ifanc yn gadael addysg amser llawn, bydd angen iddo/iddi drafod hyn gyda’r Adran Gwaith a Phensiynau (DWP). Gellir dod o hyd i ragor o wybodaeth am y newidiadau hyn drwy glicio ar y geiriau hyn.
Cliciwch yma i fynd i frig y dudalen, neu’r botwm crwn wedi’i farcio “Top” uchod i fynd yn ôl i frig y dudalen.
Rydym angen eich help
Rydym angen eich cefnogaeth i'n helpu i ddatblygu ein gofod gwybodaeth. Gofynnwn os ydych am ychwanegu unrhyw wybodaeth neu roi rhywfaint o adborth i ni, anfonwch neges atom.